533 313 107
33 307 07 57
pn - pt: 7:30-15:30

Czego nie wiesz o popularnych ścierkach kuchennych?

Towarzyszą nam w kuchni od zarania dziejów! Stanowią nieoceniona rolę w utrzymaniu porządku, czystości, także higieny, kiedy sporządzamy posiłki lub sprzątamy po nich. Są ważnym elementem każdej kuchni zarówno ze względów funkcjonalnych, jak i estetycznych. Dobierane pieczołowicie ze względu na jakość i wzornictwo, po to, by służyły nam w naszym kuchennym królestwie – ścierki kuchenne. We współczesnych kuchniach są niewątpliwie pięknym dodatkiem do całości wystroju. Oto czego o nich nie wiedziałeś!

Ścierki kuchenne

Ruszniki – dawne ścierki nie tylko kuchenne

Ścierki kuchenne to niezbędny element wyposażenia każdej kuchni. Obecne w każdym domu od wielu, wielu lat. Czego możemy nie wiedzieć o zwykłej ścierce kuchennej? Na przykład tego, że dla niektórych regionów ścierki są elementem dziedzictwa kulturowego! Szczególną rolę odgrywają tzw. „ręczniki wyszywane” charakterystyczne dla regionu Bielska Podlaskiego, wielu miast i miasteczek wschodniej części Polski, ale także dla Białorusi czy Ukrainy. Takie kulturowe ścierki mają wygląd ozdobnego pasa białego płótna, które zgodnie z tradycją przekazywaną z pokolenia na pokolenie wyszywane były przez kobiety. Hafty na tych ścierkach mają znaczenie symboliczne. Najczęstszym motywem symbolicznym były: droga, los ludzki, ochrona ogniska domowego. Tradycja tego typu dekoracji na ścierkach kuchennych sięga prawdopodobnie ludowej kultury wschodniosłowiańskiej! Haftowano na nich magiczne znaki ochronne w postaci dekoracyjnych ornamentów. Takie kuchenne ścierki miały szczególne znaczenie, gdyż wykorzystywano je do nakrywania upieczonego chleba leżącego zwykle na stole lub w spiżarni. Znane są opowieści ludowe, legendy i bajki kiedy jeden z domowników udaje się w podróż i otrzymuje na daleką i niepewną drogę chleb zawinięty w ścierkę. Nie jest to byle jaka ścierka, ale właśnie taki ozdobny pas białego materiału pokryty haftami w symboliczne znaki. Ścierka była więc amuletem na długą drogę. Na wschodzie takie magiczne ścierki nazywa się „rusznikami”.

Do czego wykorzystywane były jeszcze ruszniki?

  • Zawieszało się je w chatach nad portretami przodków
  • Zawieszano je w cerkwiach nad ikonami
  • Wykorzystywano je podczas zaślubin
  • Przekazywano je jako element posagu
  • Były potrzebne podczas pogrzebów, aby „wyprawić” duszę w zaświaty
  • Obwiązywano nimi przydrożne krzyże i kapliczki
  • Wykorzystywano je jako przykrycie na stół czy komodę 
  • Wieszano jako ozdobę w kuchni
  • Wycierano nimi ręce i twarz

Niepowtarzalne zdobnictwo tych przedmiotów jest do dnia dzisiejszego obiektem badań historyków, etnografów, kulturoznawców. Te nietypowe „ścierki” świadczą o bogactwie obyczajowym określonych terenów. Niektóre ze ścierek mają długość nawet do 3 m. i zdobione są haftem krzyżykowym lub płaskim.

Czasami obok elementów symbolicznych spotyka się hafty z:

  • przedstawieniami drzewa – jako symbolu życia, 
  • zwierząt i roślin z najbliższego otoczenia człowieka
  • boginię Bierieginię – ukr. Berehynia – rusałkę, opiekunkę domostw, uosobienie opiekuńczej strażniczki ogniska domowego.

W Bielsku Podlaskim stworzono regionalną bazę danych dot. „ruszników ludowych”. Najczęściej stosowanym kolorem haftów był czerwony, czarno-czerwony i niebieski. Zdarzały się także hafty wielokolorowe. W kulturze wschodniej biel tkaniny miała symbolizować płodność, zdrowie i dobrobyt.

Ścierka kuchenna - rusznik

Ścierka jako makatka

W wiejskich, polskich chatach czasami do dzisiaj spotyka się leciwe makatki. Spełniały one funkcję dekoracyjnej ścierki kuchennej. Były zawieszane na ścianach lub układane na meblach. Makatki są niewielkimi, haftowanymi tkaninami, rzadziej tkanymi. Współcześnie popularne są makatki wykonywane techniką patchworkową oraz ręcznie malowane.

Cechy makatek:

  • wzorzyste,
  •  wielokolorowe,
  •  czasami jednokolorowe o ubogim wzorze,
  •  bawełniane, lniane lub wełniane.

W kulturze spełniały różnorodne funkcje: religijne i ludowe – typowo ozdobne. Mogły mieć zaskakującą formę: od serwet i podkładek, po chusteczki, poszewki, czy obrazy. Wzory na makatkach uzależnione są od regionu z którego pochodzą. Do Polski moda na tego typu „kuchenne ścierki” przywędrowała ze wschodu. Jedne z najstarszych makat pochodzą z Tybetu. W Grabowie lubelskim istnieje Małe Muzeum Makatek.

Ścierki kuchenne - jako ozdoba

Sposoby babuni na pranie kuchennych ścierek

Jeszcze pięćdziesiąt lat temu w ogromnych garach nasze babcie i prababcie gotowały ręczniki i ścierki. Cały proces był dosyć skomplikowany. Dzisiaj nie wyobrażamy sobie takiego sposobu dezynfekcji bielizny, ręczników, czy akcesoriów kuchennych. Gospodynie domowe bardzo dbały o to, aby ich ścierki były śnieżnobiałe, gdyż były one niejako wizytówką pani domu. Pokazanie dbałości o higienę i estetykę kuchni odbywało się nie tylko poprzez porządek wśród ówczesnych sprzętów kuchennych, ale właśnie poprzez jakość ścierek. Dzisiaj, gdyby ktoś nam kazał wygotować i wyżąć ścierki i ręczniki - to chwycilibyśmy się za głowę! 100 i więcej lat temu do prania służyły: balia i blaszana lub szklana tara. W późniejszych czasach do wielkiego gara wrzucano ręczniki i ścierki kuchenne i gotowano na wolnym ogniu z dodatkiem mydła (wcześniej stosowano ług lub korzenie rośliny zwanej mydlnica). Uprane ścierki i ręczniki były szorstkie i sztywne więc stosowano maglowanie, aby je zmiękczyć i wygładzić. Żeby zabić zarazki prasowano tez żelazkami z duszą.

Ścierki kuchenne do owoców

Obecnie w naszych kuchniach zmywają zmywarki, a najczęściej używanymi ścierkami kuchennymi są ręczniki papierowe. Ich atutem jest to, że można ich używać do wycierania rąk, blatów, wyciągniętych ze zmywarki naczyń, a nie trzeba się przejmować ich praniem, prasowaniem, czy estetycznym wyglądem. Papierowe ręczniki to znak naszych czasów. Dlatego coraz ciężej jest nabyć dobrej jakości ścierki kuchenne. Jeżeli poszukujesz ścierki kuchennej dobrej jakości, to zdecyduj się na ścierkę z bawełny, która jest mocna, trwała, ma wysoką chłonność wody, nie pozostawia zacieków i smug oraz doskonale się czyści. Należy pamiętać, by ścierki wymieniać często, gdyż mogą się w nich rozwijać drobnoustroje, co powodować może zatrucia czy powstawanie różnych pokarmowych alergii. Do dzisiaj kuchnia jest sercem domu, centralnym miejscem, w którym toczą się domowe sprawy. Warto, by było to miejsce czyste i estetyczne, bo jak mawiała Magda Gessler w popularnym serialu „Kuchenne rewolucje”: „Jaka ścierka, taka kuchnia”.

wstecz

Produkt został dodany do koszyka